Yılların değiştiremediği tek şey: Seçimler

Hardware Plus dergisi Mayıs 2014 sayısında yayınlanan yazım

vote

Bir seçim dönemini daha geride bıraktık. 20 küsür senedir her seçimde oy kullanan biri olarak, bunca zaman içinde gördüğüm tek gelişme oy kullandıktan sonra parmağımıza sürülen, Hindistan’dan gelen boyadan kurtulmuş olmamız. Teknolojiden neredeyse hiç faydalanmadığımız seçim sürecinde, yapılan sayım hataları çok konuşuldu.

Seçim sürecini bir hatırlayalım. Seçimden bir süre önce elime geçen seçmen kağıdında nerede oy kullanacağım yazıyor. Oy kullanmak için mekana gittiğimde ilk fiziksel zorluk karşımıza çıkıyor. Oy kullanacağım sandık 2. Katta. Bu durumda yaşlılar ve fiziksel engelliler için ilk zorluk başlıyor. Sandık başına geldiğimde elinize kocaman kağıtlar veriliyor. Bu kağıtları yırtmadan, oyu taşırmadan vermeyi başardık diyelim. O uzun kağıtları katlayıp, zarfa sıkıştırma mücadelesi başlıyor bu sefer. Katlamayı da başardım, geldik en önemli soruya, zarfı yalayıp da mı kapatsam yalamadan mı? Yalamak hijyen değil, yalamasam oyum sanki uçup gidecek gibi.

Benim kendi sandığımda tanık olduğum kadarıyla özellikle yaşı ilerlemiş vatandaşlar bu sürecin her aşamasında zorluk çektiler, sandık başkanından sürekli yardım istediler. Özellikle o katlama işini yaşlısı, genci hiç yapamadı.

Benim için olay zarfı kutuya atmakla bitse bile, esas süreç bundan sonra başlıyor. Sandıklar açılıyor, oylar tek tek sayılıyor. Bir sürü insanın olduğu bir yerde yok oy taşmış, yok yırtılmış kim bilir ne tartışmalar çıkmıştır. Oylar sayıldıktan sonra bir kağıt parçasına oy dağılımı yazılıyor, imzalanıyor, mühürleniyor.

Aslında bu noktaya kadar biraz anlayabilirim süreci. Ancak anlamadığım nokta, neden her sandık başında oyların dijital ortama hemen aktarılmadığı. Her sandık başına konacak bir bilgisayar ile, sandık sonuçları doğrudan ana sisteme aktarılabilir. Bu şekilde aradan bir manuel sistem azalır. Seçim sonuçları da çok daha hızlı açıklanabilir. Seçimlerden sonra gördüğüm kadarıyla en çok hata yapılan kısım kağıt üzerine yazılmış oyların bilgisayara aktarılması kısmında oluyor. Sandık başında oy sayımında olan gözlerin hepsinin kontrolünde bilgisayara girilmesi önemli bir hata yapılmasını engelleyebilir.

Gönülden geçen süreç ise baştan sona dijital ortamda oy verebilmek. Bunun dünyada 2 örneği var. Birincisi, elektronik cihazlar ile donatılmış seçim alanları oluşturulması ve seçmenlerin bu alanlara giderek dokunmatik ekranlar üzerinden oyunu vermesi. İkinci örnek ise mekan bağımsız olarak, internet üzerinden her hangi bir cihazdan oyunuzu verebilmeniz. Bizdeki e-devlet şifresi, mobil imza gibi imkanlar ile bunu gerçekleştirmek mümkün olabilir.

Dijital oy verme özellikle yaşlılar, fiziksel engelliler, yurt dışında yaşayanlar gibi pek çok kesime büyük kolaylık getirebilir, sürecinin gelişmesindeki en önemli sorun ise güvenlik.  Normal seçim sistemi nasıl dış müdahalelere açıksa, dijital oylarda siber saldırılara açık. Dünyada pek çok ülkede, pilot bölgelerde dijital seçimler yapılıyor. Henüz yaygınlaşmamasındaki en önemli neden güvenlik. Oy makinalarının hack edilmesi, oyların siber saldırı sonucu değişebilmesi ortaya çıkan temel sorunlar. Elektronik oyda her şeyin sanal ortamda ve geri dönüşü olmaması endişe verici. Bu nedenle bazı uzmanlar, hem kağıt hem dijitalin berbaber kullanıldığı sistemleri öneriyorlar. Bu sistemde seçmen önce punch kart benzeri bir kağıda tercihini işaretliyor, sonra onu sisteme okutarak oyunu veriyor. Seçim sonuçları dijital olarak takip edilse bile bir anlaşmazlık durumunda kağıt oylar yeniden sayılarak, sorun çözülüyor.

Bu durumun benzeri 2000 yılı ABD Başkanlık seçimlerinde  yaşandı. Florida eyaletinde oy sayan makinaların hata yapmış olabileceği iddia edildi ve Demokrat parti tarafından punch kartların yeniden, elle sayılması istendi. Ülke genelindeki seçim sonucunu etkileyecek bir sayım olduğundan epey bir süre gündemde kalmıştı. Daha sonra bu olay ‘Recount’ filmine de konu olmuştu.

Bizdeki seçim süreci ilk aşamada, oy sayım sonuçlarının hemen dijitale aktarılması ile teknoljiden faydalanmaya başlayabilir. 10 milyon tablet dağıtarak tüm eğitimi dijital sisteme geçirmeyi planlayan bir ülke olarak, 2.aşamada tüm seçim sürecini elektronik ortama taşımayı planlayabiliriz. Öğrenimini tablet ile yapacak gençlerin, gelecekte kağıt pusulalarda oy kullanmasını bekleyemeyiz.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s